สิวไม่มีหัว บวม เจ็บ กดแล้วปวด เกิดจากอะไร และรักษาอย่างไรให้ยุบเร็ว

หากพูดถึงปัญหาผิวพรรณที่สร้างความรำคาญใจให้กับคนไข้มากที่สุดประเภทหนึ่ง หมอเชื่อว่าสิวไม่มีหัว น่าจะเป็นหนึ่งในคำตอบที่หลายคนนึกถึงเป็นอันดับต้นๆเพราะสิวชนิดนี้มักไม่ได้สร้างปัญหาแค่เรื่องความสวยงามเท่านั้น แต่ยังมาพร้อมกับอาการเจ็บ บวม แดง และความรู้สึกปวดเมื่อสัมผัส บางครั้งเพียงแค่ล้างหน้า แต่งหน้า หรือเผลอเอามือไปโดน ก็รู้สึกเจ็บจนรำคาญได้ตลอดทั้งวัน ที่สำคัญคือมักใช้เวลานานกว่าสิวทั่วไปกว่าจะยุบลง หลายคนพยายามบีบ พยายามกด หรือหาซื้อยามาแต้มเอง แต่สุดท้ายกลับกลายเป็นว่าเกิดการอักเสบมากขึ้น เกิดรอยดำ รอยแดง หรือบางรายทิ้งรอยแผลเป็นหลุมสิวเอาไว้ในระยะยาว

ในบทความนี้ De Queens Clinic (เดอควีนส์ คลินิก) จะพาทุกคนมาทำความเข้าใจว่าปัญหาผิวชนิดนี้คืออะไร เกิดจากอะไร ทำไมถึงเจ็บมากกว่าสิวทั่วไป และมีวิธีดูแลอย่างไรให้ยุบเร็วโดยลดโอกาสการเกิดรอยแผลเป็นให้น้อยที่สุดค่ะ

สิวไม่มีหัว หรือที่หลายคนเรียกว่า สิวอักเสบใต้ผิวหนัง เป็นสิวที่เกิดการอุดตันและอักเสบอยู่ลึกลงไปใต้ชั้นผิวหนัง ทำให้ไม่สามารถมองเห็นหัวสิวสีขาวหรือสีดำได้จากภายนอกเหมือนการอุดตันทั่วไป ลักษณะที่พบได้บ่อยคือเป็นตุ่มนูนแดง บางครั้งคลำได้เป็นก้อนแข็งใต้ผิวหนัง เมื่อกดจะรู้สึกเจ็บ และอาจมีอาการบวมรอบบริเวณร่วมด้วย สิวชนิดนี้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกบริเวณของใบหน้า แต่ตำแหน่งที่พบได้บ่อย ได้แก่ แก้ม คาง กราม หน้าผาก จมูก และบริเวณแนวกรอบหน้า โดยเฉพาะบริเวณคางและกราม ซึ่งมักสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในร่างกายค่ะ

คำถามนี้เป็นคำถามที่คนไข้ถามหมอบ่อยมากค่ะ สาเหตุหลักเกิดจากการอักเสบที่อยู่ลึกลงไปใต้ผิวหนัง เมื่อรูขุมขนเกิดการอุดตัน ไขมันและเซลล์ผิวที่ตายแล้วจะสะสมอยู่ภายใน ทำให้เกิดแรงดันเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ขณะเดียวกันแบคทีเรียที่อาศัยอยู่บนผิวหนังตามธรรมชาติสามารถเพิ่มจำนวนภายในรูขุมขน จนกระตุ้นให้เกิดการอักเสบ

เมื่อเกิดการอักเสบ ร่างกายจะส่งเม็ดเลือดขาวเข้ามาจัดการกับเชื้อแบคทีเรีย ส่งผลให้เกิดอาการบวม แดง และปวด ยิ่งอยู่ลึกมากเท่าไร แรงดันและการอักเสบก็ยิ่งส่งผลต่อเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียงมากขึ้น ทำให้รู้สึกเจ็บได้มากกว่าสิวหัวหนองทั่วไปค่ะ

ความจริงแล้วไม่ได้เกิดจากสาเหตุเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกันค่ะ

ต่อมไขมันที่ทำงานมากเกินไปเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่สุด เมื่อน้ำมันบนผิวผลิตออกมามากเกินความจำเป็น โอกาสที่รูขุมขนจะเกิดการอุดตันก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ผู้ที่มีผิวมันจึงมักมีโอกาสเกิดสิวอักเสบใต้ผิวหนังได้มากกว่าผู้ที่มีผิวแห้งค่ะ

ฮอร์โมนมีบทบาทสำคัญ โดยเฉพาะฮอร์โมนแอนโดรเจนที่กระตุ้นการผลิตน้ำมัน จึงไม่น่าแปลกใจที่มักพบมากในช่วงวัยรุ่น ก่อนมีประจำเดือน ช่วงตั้งครรภ์ หรือในผู้ที่มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS)

หลายคนสังเกตว่าช่วงทำงานหนัก พักผ่อนน้อย หรือเครียดสะสม มักมีตุ่มนูนเม็ดใหญ่ขึ้นมาแบบไม่ทราบสาเหตุ ความเครียดสามารถกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของต่อมไขมันและกระบวนการอักเสบของร่างกายค่ะ

ผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจมีส่วนผสมที่เพิ่มโอกาสการอุดตันของรูขุมขน โดยเฉพาะรองพื้น ครีมกันแดด หรือสกินแคร์ที่มีเนื้อหนักเกินไปสำหรับสภาพผิว

หนึ่งในสาเหตุที่พบได้บ่อยคือการพยายามบีบเมื่อยังไม่มีหัวให้ระบายออก เมื่อบีบผิดวิธี การอักเสบอาจกระจายลึกลงไปในผิวหนังมากขึ้น ทำให้เกิดการอักเสบขนาดใหญ่กว่าเดิม และเพิ่มโอกาสเกิดหลุมสิวในอนาคตค่ะ

ในทางการแพทย์ สามารถแบ่งได้หลายระดับค่ะ บางเม็ดเป็นเพียงการอักเสบขนาดเล็กใต้ผิวหนัง แต่บางเม็ดอาจพัฒนาเป็นสิวหัวช้างหรือสิวซีสต์ (Cystic Acne) ที่มีขนาดใหญ่และเจ็บมาก

สิวซีสต์มักมีลักษณะเป็นก้อนนูนลึกใต้ผิวหนัง และอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนกว่าจะยุบลง ชนิดนี้เป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการเกิดหลุมสิวถาวรค่ะ

คำตอบสั้นๆ คือ ไม่ควรค่ะ เพราะในกรณีส่วนใหญ่ยังไม่มีหัวให้ระบายออก การบีบจึงมักทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อรอบข้าง ผลที่ตามมาคือ อักเสบมากขึ้น บวมมากขึ้น เกิดรอยดำ รอยแดง และอาจทำให้เกิดหลุมสิวถาวร หากเม็ดนั้นมีอาการปวดมาก บวมมาก หรือไม่ยุบเป็นเวลานาน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินแนวทางการดูแลที่เหมาะสมค่ะ

หลายคนมักเรียกทุกชนิดรวมๆ กันว่า "สิวอุดตัน" แต่ในความเป็นจริงแล้ว สองชนิดนี้ไม่เหมือนกันค่ะ

• สิวอุดตัน เกิดจากการสะสมของไขมัน เซลล์ผิวที่ตายแล้ว และสิ่งสกปรกภายในรูขุมขน โดยในระยะแรกอาจยังไม่มีการอักเสบ ทำให้เห็นเป็นตุ่มเล็กๆ สีขาวหรือสีเดียวกับผิว เมื่อสัมผัสจะรู้สึกสากๆ ใต้ผิวหนัง แต่โดยทั่วไปจะไม่เจ็บค่ะ
• สิวไม่มีหัว มักเกิดการอักเสบขึ้นแล้ว การอักเสบนี้ทำให้เกิดอาการบวม แดง และเจ็บเมื่อสัมผัส บางครั้งอาจคลำได้เป็นก้อนแข็งอยู่ลึกลงไปใต้ผิวหนัง แม้จะมองไม่เห็นหัวหนองจากภายนอกก็ตาม

พูดง่ายๆ คือ ชนิดอุดตันเปรียบเสมือนจุดเริ่มต้น ส่วนแบบไม่มีหัวคือระยะที่เกิดการอักเสบมากขึ้นจนพัฒนาอยู่ใต้ผิวหนังค่ะ

สิวหัวช้างถือเป็นการอักเสบชนิดรุนแรงชนิดหนึ่ง ซึ่งหลายครั้งเริ่มต้นมาจากการไม่มีหัว ความแตกต่างคือ สิวหัวช้างมักมีขนาดใหญ่กว่า อักเสบมากกว่า เจ็บมากกว่า และอยู่ลึกกว่าใต้ผิวหนัง บางรายมีอาการปวดจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน นอกจากนี้สิวหัวช้างยังมีความเสี่ยงต่อการเกิดหลุมสิวและรอยแผลเป็นถาวรมากกว่า หากปล่อยทิ้งไว้นานหรือบีบผิดวิธีค่ะ

หนึ่งในคำถามที่คนไข้ถามบ่อยที่สุดคือ "ทำอย่างไรให้ยุบเร็วที่สุด" ความจริงแล้วการดูแลขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของแต่ละเม็ดค่ะ หากมีขนาดเล็ก การดูแลผิวอย่างเหมาะสมร่วมกับการใช้ยาแต้มอาจเพียงพอ แต่หากมีขนาดใหญ่ เจ็บมาก หรือเป็นซ้ำบ่อย อาจต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติมจากแพทย์ สิ่งสำคัญที่สุดคือหลีกเลี่ยงการบีบหรือกดเอง เพราะการกระทำดังกล่าวมักทำให้การอักเสบรุนแรงขึ้นและเพิ่มโอกาสเกิดรอยแผลเป็นในอนาคตค่ะ

ยาที่ใช้ดูแลมีหลายกลุ่ม โดยแพทย์จะเลือกใช้ตามลักษณะและสภาพผิวของแต่ละบุคคล

• กลุ่ม Benzoyl Peroxide ซึ่งช่วยลดปริมาณเชื้อแบคทีเรียและลดการอักเสบ
• กลุ่ม Retinoids ซึ่งช่วยลดการอุดตันของรูขุมขนและช่วยในกระบวนการผลัดเซลล์ผิว
• กลุ่ม ยาปฏิชีวนะเฉพาะที่ ซึ่งใช้ในกรณีที่มีการอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย 

อย่างไรก็ตาม การใช้ยาควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ผู้ชำนาญการหรือเภสัชกร เนื่องจากการใช้ยาไม่เหมาะสมอาจทำให้ผิวระคายเคืองหรือเกิดปัญหาเรื้อรังได้ค่ะ

สำหรับเม็ดใหญ่ที่มีอาการบวมแดงและเจ็บมาก การฉีดสิวเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่แพทย์อาจพิจารณาเพื่อช่วยให้ยุบเร็วขึ้นค่ะ หลักการคือแพทย์จะฉีดยาลดการอักเสบในปริมาณที่เหมาะสมเข้าไปบริเวณที่มีการอักเสบโดยตรง เพื่อช่วยบรรเทาอาการบวมแดง คนไข้จำนวนมากจะเริ่มสังเกตเห็นว่าอาการอักเสบแลดูลดลงภายใน 24 ถึง 72 ชั่วโมงหลังฉีด อย่างไรก็ตาม หัตถการนี้ควรทำโดยแพทย์ผู้ชำนาญการเท่านั้น เพราะหากใช้ปริมาณยาไม่เหมาะสม หรือฉีดผิดตำแหน่ง อาจทำให้เกิดรอยบุ๋มชั่วคราวบนผิวได้ค่ะ

โดยทั่วไปชนิดนี้ไม่เหมาะกับการกดค่ะ เหตุผลคือการอุดตันยังอยู่ลึกใต้ผิวหนัง ทำให้ไม่สามารถนำสิ่งอุดตันออกได้เหมือนสิวหัวเปิดหรือหัวปิด การพยายามกดเองจึงมักลงเอยด้วยการกดเนื้อเยื่อรอบข้างจนเกิดการอักเสบมากขึ้น บวมมากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดรอยดำและหลุมสิวค่ะ

ปัจจุบันมีเทคโนโลยีเลเซอร์หลายชนิดที่ช่วยลดการอักเสบและช่วยควบคุมการทำงานของต่อมไขมัน เลเซอร์บางประเภทมีคุณสมบัติช่วยจัดการเชื้อแบคทีเรีย ขณะที่บางประเภทช่วยลดการผลิตน้ำมันส่วนเกินบนผิวหนัง การดูแลด้วยเลเซอร์จึงอาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่มีปัญหาเรื้อรัง หรือเกิดซ้ำบ่อยๆ อย่างไรก็ตาม ควรอยู่ภายใต้การประเมินของแพทย์เพื่อเลือกเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับสภาพผิวค่ะ

แม้ว่าจะดูแลจนยุบลงแล้ว แต่หากไม่ปรับพฤติกรรมดูแลสาเหตุที่แท้จริง ปัญหาก็สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้อีกค่ะ การล้างหน้าอย่างเหมาะสม เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าไม่ก่อให้เกิดการอุดตัน (Non-comedogenic) พักผ่อนให้เพียงพอ และจัดการความเครียด ถือเป็นพื้นฐานสำคัญของการป้องกัน นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการจับใบหน้าบ่อยๆ การบีบเอง และการใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีความมันสูงเกินความจำเป็นค่ะ

หนึ่งในความเชื่อที่พบได้บ่อยคือ สิวไม่มีหัวต้องบีบถึงจะหาย ความจริงแล้วการบีบมักทำให้การอักเสบกระจายตัวมากขึ้นและเพิ่มโอกาสเกิดรอยแผลเป็นถาวร อีกความเชื่อหนึ่งคือ ยิ่งล้างหน้าบ่อย ยิ่งหายเร็ว ในความเป็นจริง การล้างหน้ามากเกินไปอาจทำให้ผิวแห้ง ระคายเคือง และกระตุ้นให้ผิวผลิตน้ำมันเพิ่มขึ้นจนอุดตันได้มากกว่าเดิมค่ะ

สามารถหายเองได้ในบางกรณีค่ะ แต่บางเม็ดอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน และอาจทิ้งรอยดำไว้ได้ค่ะ

ในช่วงที่บวมแดงและรู้สึกปวด การประคบเย็นเบาๆ อาจช่วยลดอาการบวมและความเจ็บปวดได้ในเบื้องต้นค่ะ

โดยทั่วไปแผ่นแปะสิวมักได้ผลดีกับชนิดที่มีหัวหนองหรือมีการเปิดของผิวแล้ว มากกว่าชนิดที่อักเสบอยู่ลึกใต้ผิวหนังค่ะ

หากมีการอักเสบรุนแรง ปล่อยไว้นาน หรือมีการบีบผิดวิธี อาจทิ้งรอยดำ รอยแดง หรือทำให้เกิดหลุมสิวได้ค่ะ

สิวไม่มีหัวเป็นภาวะอักเสบที่เกิดอยู่ลึกใต้ผิวหนัง จึงมักมีอาการบวม เจ็บ และใช้เวลานานกว่าสิวทั่วไปกว่าจะยุบลง สาเหตุเกิดได้จากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นการอุดตันของรูขุมขน ฮอร์โมน ความเครียด หรือการดูแลผิวที่ไม่เหมาะสม การดูแลที่ถูกต้องควรเริ่มจากการประเมินสาเหตุร่วมกับการเลือกวิธีดูแลที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นยาแต้มสิว การรับประทานยา การฉีดสิว หรือการใช้เลเซอร์ ทั้งนี้ควรหลีกเลี่ยงการบีบเองเพื่อลดความเสี่ยงของรอยแผลเป็นในอนาคตค่ะ

หากคุณกำลังมีปัญหาผิวพรรณ สิวอักเสบเรื้อรัง หรือเป็นซ้ำไม่หายสักที และกำลังมองหา คลินิกรักษาสิวชลบุรี หรือ คลินิกรักษาสิวเพชรบุรี ที่ De Queens Clinic (เดอควีนส์ คลินิก) เรามีทีมแพทย์ผู้ชำนาญการคอยประเมินสาเหตุอย่างละเอียด พร้อมวางแผนการดูแลให้เหมาะกับสภาพผิวของแต่ละบุคคล ไม่ว่าจะเป็นการ รักษาสิว การดูแลรอยสิว หรือโปรแกรมฟื้นฟูผิวหลังสิว

และนอกจากเรื่องสิวแล้ว ทางคลินิกยังมีบริการดูแลความงามแบบครบวงจร เช่น การปรับรูปหน้าด้วย ฟิลเลอร์ ร้อยไหม การ รักษาฝ้า และการดริปวิตามินผิว IV Drip เพื่อความงามแบบครบจบในที่เดียวค่ะ

สามารถส่งภาพเพื่อประเมินเบื้องต้นกับแพทย์ได้ฟรี ผ่าน Line @dequeensclinic

หรือเข้ารับคำปรึกษาได้ที่

• เดอควีนส์ คลินิก สาขาชลบุรี
• เดอควีนส์ คลินิก สาขาเพชรบุรี

เพื่อรับการดูแลที่เหมาะสมกับปัญหาผิวของคุณอย่างตรงจุดค่ะ